پرتغاليها و بجز يكنفر كه موفق بفرار گرديد بقيه را پرتغاليها قتل‌عام كردند . اما طولى نكشيد كه قدرت و قوهء پرتغاليها رو به تحليل نهاد و در سال 1630 نيروى اعزامى آنها كه به قصد تسخير جزيرهء هرمز فرستاده بودند با شكست سختى مواجه گرديد . در سال 1651 مسقط را امام عمان متصرف شد و طولى نكشيد كه پرتغاليها همهء نفوذ و اقتدارى را كه البوكرك در نتيجهء همت و فعاليت خود بدست آورده بود بواسطهء بىكفايتى جانشينان او از دست دادند و از آثار پرتغاليها بجز چند قلعه خرابه و لفظ پرتغال كه به زبان فارسى يكى از مركبات را ميگويند چيزى باقى نماند . تسخير جزيرهء هرمز براى انگليسها بزرگترين موفقيت آنها در مشرق بشمار ميرفت و چون خبر اين فتح بهندوستان رسيد قدرت و نفوذ دولت انگلستان بمنتهى درجه بالا رفت . در ايران نيز انگليسها در اثر اين فتح رونق و اعتبار بيشترى يافتند ، زيرا گرچه شايد فرمانده نيروى ايران نقش عمده‌اى را كه نيروى انگليس در پس گرفتن هرمز از دست پرتغاليها بازى كرده بود در نظر شاه كوچك و بىاهميت جلوه ميداد ولى خود شاه عباس به خوبى تشخيص ميداد كه انجام اين فتح بدون كمك انگليسها هرگز ميسر نميگرديد و بهترين مؤيد اين مطلب آنكه هنگامىكه در سال 1635 ميلادى دولت انگليس با پرتغاليها قرارداد صلح در مشرق منعقد نمود ( اين قرارداد هرگز از آن ببعد ملغى نگرديده است ) ايرانيان بواسطهء هرمز متوحش و هراسان بودند و از اين‌جا ميتوان باهميت نقش عمده‌اى كه اجداد جنگجوى ما در آبهاى شرق بازى كرده‌اند پى برد . هلنديها دو سال بعد از اعطاى امتياز شركت هند شرقى هلنديها نيز برقابت با كمپانى مزبور تشكيل شركتى در خليج فارس داده و در ظرف مدت بيست سال بر نفوذ خود افزوده موقعى كه پرتغاليها خليج را ترك ميگفتند آنها جانشين پرتغاليها شده مراكز آنانرا به تصرف درآوردند . در سال 1623 هوبرت ويس‌نيخ « 1 » باصفهان آمد و فرمانى از شاه عباس گرفت و بعد در بندرعباس كارخانه‌اى بنا نمود كه

--> ( 1 ) - Hubert Visnich